Sgiliau iaith staff ysgolion

Yn adroddiad blynyddol 2013-14 y Llywodraeth ar ei Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg cyfeirwyd ar dudalen 15 at ‘Arolwg sgiliau iaith Gymraeg’ a gynhaliwyd yn haf 2013 ‘er mwyn llunio gwaelodlin o sgiliau Cymraeg ymarferwyr’. Ni chyhoeddwyd canlyniadau’r arolwg hwn. Gwnaethpwyd cais Rhyddid Gwybodaeth i ofyn am y data a derbyniwyd peth o’r hyn y gofynnwyd amdano ar 5 Medi 2014. Dyma ddadansoddiad o ran ohono.

Gofynnwyd i ysgolion nodi sgiliau Cymraeg eu staff – athrawon a chynorthwyr dysgu ar wahân – gan ddweud faint oedd ganddynt yn y categorïau canlynol. Roedd aelod o’r staff i fod i gael ei gyfrif mewn un categori’n unig.

Lefel Disgrifiad
0 Dim sgiliau iaith Gymraeg
1 Yn gallu deall rhai ymadroddion syml pob dydd a’u defnyddio gyda disgyblion
1a Yn gallu deall rhai ymadroddion syml pob dydd a’u defnyddio gyda disgyblion ac am ddilyn cwrs i ddechreuwyr
2 Yn gallu deall rhywfaint o Gymraeg am faterion bob dydd wrth siarad â’i disgyblion
2a Yn gallu deall rhywfaint o Gymraeg am faterion bob dydd wrth siarad â’i disgyblion ac am dderbyn hyfforddiant i’w galluogi i ddefnyddio Cymraeg mewn gwersi
3 Yn gallu siarad Cymraeg wrth drafod pynciau cyfarwydd gyda’i disgyblion
3a Yn gallu siarad Cymraeg wrth drafod pynciau cyfarwydd gyda’i disgyblion ac am dderbyn hyfforddiant i ddatblygu ei sgiliau iaith Cymraeg
4 Yn gallu siarad, deall ac ysgrifennu Cymraeg wrth weithio gyda’i disgyblion
4a Yn gallu siarad, deall ac ysgrifennu Cymraeg wrth weithio gyda’i disgyblion ac am fynychu cwrs gloywi iaith
4b Yn gallu siarad, deall ac ysgrifennu Cymraeg wrth weithio gyda’i disgyblion ac am dderbyn hyfforddiant ar fethodolegau dysgu cyfrwng Cymraeg ac iaith Gymraeg
5 Rhugl a dim anghenion hyfforddiant iaith Gymraeg neu methodoleg

Nid ymatebodd pob ysgol ac ymddengys na wiriodd y Llywodraeth y data’n ofalus chwaith. Adroddwyd ar 12,648 o athrawon, sef 93% o’r nifer oedd mewn ysgol cynradd yn Ionawr 2013, mewn 1,293 o ysgolion cynradd (o’u cymharu â’r 1,357 o ysgolion cynradd oedd ar agor yn Ionawr 2013). Gan gymharu’r nifer o staff a gynhwyswyd yn yr ymatebion â’r nifer o staff oedd yn yr ysgolion yn Ionawr 2013 ar lefel awdurdod lleol gwelir bod 5 awdurdod wedi adrodd ar fwy o staff nag oedd ganddynt yn Ionawr 2013. Yn yr eithaf arall, ar lai nag 80% o’u staff yr ymatebodd awdurdod Blaenau Gwent a Chaerdydd, fel y dangosir yn y siart isod.

Ymateb i Arolwg Sgiliau Staff Ysgolion Cynradd Haf 2013 yn ôl awdurdod lleol

Ymateb i Arolwg Sgiliau Staff Ysgolion Cynradd Haf 2013 yn ôl awdurdod lleol

Mae’r siartiau canlynol wedi eu seilio ar yr ymateb crai, heb geisio cywiro am y diffyg/gormodedd o athrawon o gwbl. Yn achos yr awdurdodau lle roedd y gyfradd ymateb o dan 100%, mae’n bosibl, os oedd y rhai a atebodd yn gynrychioladol o’r rhai nad atebodd, fod y dosbarthiad o sgiliau a ddangosir yn y siart canlynol yn ddarlun teg o’r dosbarthiad o sgiliau ymhlith yr athrawon i gyd. Mae’n anodd gwybod pa mor ddibynadwy y mae canlyniadau’r awdurdodau lle adroddwyd ar fwy o athrawon nag sydd yn ysgolion yr awdurdod. Mae’n debyg bod elfen o gyfrif dwbl ynddynt.

Sgiliau Cymraeg athrawon cynradd Haf 2013: dosbarthiad o fewn awdurdod lleol

Sgiliau Cymraeg athrawon cynradd Haf 2013: dosbarthiad o fewn awdurdod lleol

Mae’r siart uchod wedi ei seilio ar y niferoedd sydd i’w gweld yn y siart canlynol. Roedd cyfanswm o 3,303 o athrawon, 26% o’r cyfan, yn dweud eu bod yng nghategori 5, h.y. eu bod yn rhugl yn y Gymraeg. Mae hwn yn cymharu’n eithaf da gyda chanlyniadau Cyfrifiad yr Ysgolion yn Ionawr 2013 pan gafwyd bod 3,462 o athrawon cynradd a oedd naill ai’n dysgu Cymraeg iaith gyntaf, neu’n dysgu drwy gyfrwng y Gymraeg neu’n gymwys i’w wneud. (Ffynhonnell: StatsCymru). Yn anffodus, oherwydd y gorgyfrif ymddangosiadol mewn rhai awdurdodau a’r tangyfrif mewn eraill, ni ellir dibynnu ar y ffigurau i adlewyrchu’r sefyllfa go iawn.

Sgiliau Cymraeg athrawon cynradd Haf 2013: niferoedd

Sgiliau Cymraeg athrawon cynradd Haf 2013: niferoedd

Mae’r siart nesaf yn dangos y niferoedd oedd yn dymuno derbyn hyfforddiant pellach. (Sylwer ni ddefnyddir yr un lliwiau â’r siartiau uchod). Fel gyda’r siart blaenorol, oherwydd y gorgyfrif ymddangosiadol mewn rhai awdurdodau a’r tangyfrif mewn eraill, ni ellir dibynnu ar y ffigurau i adlewyrchu’r sefyllfa go iawn.

Angen hyfforddiant Cymraeg athrawon cynradd Haf 2013

Angen hyfforddiant Cymraeg athrawon cynradd Haf 2013

Roedd ysgolion uwchradd yn cael eu cynnwys yn yr arolwg hefyd ond cafwyd ymateb isel: dim ond ar gyfer 52 ysgol y cafwyd data. Roedd 213 ysgol uwchradd yn Ionawr 2013 felly llai na chwarter ymatebodd.

Holwyd hefyd am sgiliau staff cynorthwyol yn yr arolwg, ond erys y rheini heb eu dadansoddi gan Statiaith.

Rhannwch drwyTweet about this on TwitterShare on FacebookShare on Google+