Archifau Categori: Addysg

Datgelu data awdurdodau lleol am ‘dwf’ addysg Gymraeg

Eleni, am y tro cyntaf am bron ugain mlynedd, ni chyhoeddodd y Llywodraeth ddata fesul awdurdod lleol am y nifer o blant a aseswyd mewn Cymraeg gan athrawon fel rhan o drefniadau asesu’r cwricwlwm cenedlaethol. Bu’n rhaid gwneud Cais Rhyddid Gwybodaeth i’w ddatgelu fel a ofnwyd pan gyhoeddodd y Llywodraeth ei hymateb i ymgynghoriad yn gynharach yn y flwyddyn. Mae’r cefndir i’w weld yma.

Cyhoeddwyd y data cenedlaethol ar 8 Awst. Mae’r siart canlynol yn dangos y canlyniadau hynny.

% y disgyblion a aseswyd mewn Cymraeg, yn ôl Cyfnod Allweddol, 1999 at 2018

% y disgyblion a aseswyd mewn Cymraeg, yn ôl Cyfnod Allweddol, 1999 at 2018

Tynnwyd sylw eisoes mewn man arall ar y wefan hon at ganlyniadau 2018 y Cyfnod Sylfaen (ar blant 7 oed yn fras):  mewn sgiliau iaith, llythrennedd a chyfathrebu – Cymraeg. Nawr, cawn weld y sefyllfa ar leol awdurdodau lleol. Gwaethygodd y sefyllfa yn y mwyafrif o awdurdodau: gostyngodd y ganran ers 2017 mewn 13 awdurdod allan o’r 22 sydd gennym: https://statiaith.com/blog/addysg/ysgolion/asesiadaur-cwricwlwm-cenedlaethol/asesiadaur-cyfnod-sylfaen/ 

Ar ddiwedd Cyfnod Allweddol 2, cynyddodd y ganran a aseswyd mewn Cymraeg mewn 11 awdurdod ond gostyngodd yn yr 11 awdurdod arall: https://statiaith.com/blog/addysg/ysgolion/asesiadaur-cwricwlwm-cenedlaethol/asesiadau-cyfnod-allweddol-2/ 

Ar ddiwedd Cyfnod Allweddol 3, bu cynnydd mewn 10 awdurdod a gostyngiad mewn 8 (mae pedwar awdurdod lle nad oes unrhyw ddarpariaeth o fewn yr awdurdod): https://statiaith.com/blog/addysg/ysgolion/asesiadaur-cwricwlwm-cenedlaethol/asesiadau-cyfnod-allweddol-3/ 

Mae peidio â chyhoeddi’r data’n rheolaidd yn gam mawr yn ôl. Rhaid i’r data hyn gael eu cyhoeddi a chael sylw, i bawb gael deall sefyllfa’r Gymraeg mewn addysg – a’r tueddiadau.

Ceisio cael gafael ar Gynlluniau Strategol y Gymraeg mewn Addysg

Mae’r Llywodraeth yn dweud yn aml bod data am y Gymraeg i’w weld yng nghynlluniaiu strategol y Gymraeg mewn addysg. Gweler er enghraifft eu hymateb i’r ymgynghoriad a drafodwyd gan Statiaith o’r blaen: https://statiaith.com/blog/barn/ymatebion-i-ymgynghoriad-y-llywodraeth/ Ond a geisioch gael gafael ar y cynlluniau hynny? Gofynnais i’r Llywodraeth ddarparu copi o’r rhai a gymeradwywyd ganddynt a dyma’r ateb anfoddhaol a gefais: https://www.whatdotheyknow.com/request/cynlluniau_strategol_y_gymraeg_m#incoming-1162732

Pam ydw i’n ystyried yr ateb yn anfoddhaol? Yn amlwg, ni roddwyd y wybodaeth a geisiais ond mae hefyd yn amlwg fod gan y Llywodraeth yr hyn y bûm yn ei geisio. Yn hytrach nag ei wneud yn hwylus i neb weld y cynlluniau, maent yn ei wneud yn anodd. Cymerodd gryn amser i gyrchu’r cynlluniau canlynol o wefannau’r awdurdodau ond ni allaf fod yn sicr mai dyma’r fersiynau a gymeradwywyd. Mae’r rhan fwyaf ohonynt yn dweud mai drafftiau ydynt. Os cofiaf yn iawn nid oes yr un yn dweud i’r drafft gael ei gymeradwyo gan y Llywodraeth. A ni chofiaf chwaith gweld dim ar yr un o’r gwefannau yr ymwelais â nhw a oedd yn sôn o gwbl bod y cynllun wedi ei gymeradwyo.

Byddaf yn gofyn i’r Llywodraeth ail-ystyried ac i sicrhau y cyhoeddir pob cynllun a gymeradwyir ar ei gwefan ei hun yn y dyfodol.

DIWEDDARIAD 31 Gorffennaf 2018

Fe lwyddodd y cais Rhyddid Gwybodaeth ar apêl. Dyma ddolen at y 15 cynllun a ddarparodd y Llywodraeth: https://www.whatdotheyknow.com/request/cynlluniau_strategol_y_gymraeg_m#incoming-1196832

Ynys Môn

Blaenau Gwent

Bro Morgannwg

Caerffili

Sir Gaerfyrddin

Ceredigion

Conwy

Sir Ddinbych

Sir y Fflint

Gwynedd

SIr Benfro

Powys

Rhondda Cynon Taf

Wrecsam

Caerdydd

Diweddariad arall: ar 15 Awst 2018 ymrwymodd y Gweinidog i gyhoeddi dolen at gynlluniau’r holl awdurdodau pan fyddant wedi eu cymeradwyo: http://www.assembly.wales/written%20questions%20documents/information%20further%20to%20written%20assembly%20question%2076888/180724-76888-w.pdf